جراحی آندوسکوپی سینوس یا FESS یکی از روش‌های جراحی کم‌تهاجمی برای درمان برخی بیماری‌های بینی و سینوس است؛ به‌ویژه زمانی که مشکلاتی مانند سینوزیت مزمن، پولیپ بینی یا انسداد مسیر تخلیه سینوس‌ها با درمان‌های مناسب غیرجراحی کنترل نشده باشند. در این روش، جراح با استفاده از آندوسکوپ و ابزارهای ظریف از طریق مسیر طبیعی بینی به سینوس‌ها دسترسی پیدا می‌کند و در بسیاری از موارد نیازی به ایجاد برش خارجی روی صورت نیست. هدف عمل آندوسکوپی سینوس FESS بهبود تهویه و تخلیه سینوس‌ها، کاهش انسداد و کمک به کنترل بهتر بیماری در بیماران مناسب است. در ادامه این مطلب، کاربردهای جراحی، شرایط انتخاب بیمار، مراحل عمل، عوارض احتمالی، دوره نقاهت و مراقبت‌های قبل و بعد از جراحی آندوسکوپی بینی و سینوس بررسی می‌شود.
جراحی آندوسکوپی سینوس (FESS) چیست؟
جراحی آندوسکوپی سینوس چگونه انجام می‌شود؟
در جراحی آندوسکوپی سینوس، آندوسکوپ و ابزارهای ظریف جراحی از طریق سوراخ‌های طبیعی بینی وارد می‌شوند و جراح بدون ایجاد برش خارجی روی صورت، نواحی درگیر را بررسی و درمان می‌کند. بسته به نوع بیماری، ممکن است بافت‌های التهابی یا پولیپ برداشته شوند، مسیرهای مسدودشده سینوس‌ها باز شوند و شرایط مناسب‌تری برای تهویه و تخلیه ترشحات ایجاد شود.
وسعت عمل آندوسکوپی سینوس FESS برای همه بیماران یکسان نیست و بر اساس محل درگیری سینوس‌ها، وجود پولیپ، شدت التهاب، یافته‌های آندوسکوپی و تصویربرداری تعیین می‌شود. این روش معمولاً با هدف حفظ بافت‌های سالم و اصلاح نواحی مسئول انسداد انجام می‌شود و میزان درد، خونریزی و زمان بازگشت به فعالیت‌های روزمره می‌تواند در بیماران مختلف متفاوت باشد.
چه کسانی کاندید جراحی آندوسکوپی سینوس هستند؟
جراحی آندوسکوپی سینوس برای همه افراد مبتلا به سینوزیت یا گرفتگی بینی ضروری نیست. این روش معمولاً زمانی مورد بررسی قرار می‌گیرد که بیماری با درمان مناسب غیرجراحی کنترل کافی نشده باشد، علائم مزمن یا عودکننده ادامه پیدا کنند یا یافته‌های معاینه، آندوسکوپی و تصویربرداری وجود انسداد یا بیماری قابل درمان با جراحی را نشان دهند. تصمیم نهایی برای انجام عمل بر اساس نوع بیماری، شدت علائم، پاسخ بیمار به درمان‌های قبلی و نتایج بررسی‌های تخصصی انجام می‌شود.
- سینوزیت مزمنی که با درمان مناسب دارویی و مراقبتی کنترل کافی نشده باشد
- وجود پولیپ بینی همراه با گرفتگی، کاهش بویایی یا سایر علائم سینوسی
- انسداد مسیر تخلیه سینوس‌ها که در معاینه، آندوسکوپی یا تصویربرداری تأیید شده باشد
- برخی موارد سینوزیت قارچی یا بیماری‌های خاص بینی و سینوس که نیاز به جراحی دارند
- علائم سینوسی مزمن یا عودکننده در بیمارانی که پس از ارزیابی تخصصی، کاندید جراحی تشخیص داده می‌شوند
چه زمانی درمان دارویی برای مشکلات سینوسی کافی نیست؟
بسیاری از بیماران مبتلا به سینوزیت و التهاب سینوس‌ها ابتدا با روش‌های غیرجراحی مانند شست‌وشوی بینی با محلول سالین، اسپری‌های بینی و سایر داروهای تجویزشده توسط پزشک درمان می‌شوند. با این حال، در برخی بیماران علائم با وجود درمان مناسب همچنان ادامه پیدا می‌کند یا بیماری به‌صورت مکرر عود می‌کند. در چنین شرایطی، پس از بررسی علت بیماری و یافته‌های معاینه، آندوسکوپی و تصویربرداری، ممکن است جراحی آندوسکوپی سینوس به‌عنوان یکی از گزینه‌های درمانی مطرح شود.
ادامه علائم با وجود درمان مناسب
اگر گرفتگی بینی، ترشحات، احساس فشار یا سایر علائم سینوسی با وجود درمان مناسب و پیگیری پزشکی همچنان ادامه داشته باشند، ممکن است نیاز به بررسی بیشتر برای تعیین علت وجود داشته باشد.
عود مکرر مشکلات سینوسی
بازگشت مکرر علائم پس از دوره‌های درمان می‌تواند نشان دهد که علاوه بر التهاب، عواملی مانند انسداد مسیر تخلیه سینوس‌ها نیز در ادامه بیماری نقش دارند.
وجود پولیپ بینی و انسداد قابل توجه
پولیپ بینی در برخی بیماران می‌تواند موجب گرفتگی مداوم بینی، کاهش بویایی و اختلال در تهویه سینوس‌ها شود. در مواردی که درمان دارویی کنترل کافی ایجاد نکند، جراحی ممکن است مورد بررسی قرار گیرد.
مشاهده انسداد در آندوسکوپی یا CT اسکن
اگر بررسی‌های تخصصی وجود انسداد مسیرهای سینوسی یا درگیری پایدار سینوس‌ها را نشان دهند و این یافته‌ها با علائم بیمار تطابق داشته باشند، پزشک می‌تواند درباره درمان جراحی تصمیم‌گیری کند.
کاهش مداوم بویایی همراه با بیماری سینوسی
کاهش بویایی می‌تواند در برخی بیماران مبتلا به التهاب مزمن یا پولیپ بینی دیده شود. اگر علت آن بیماری سینوسی باشد و به درمان مناسب پاسخ کافی ندهد، ارزیابی جراحی ممکن است لازم شود.
برخی بیماری‌های خاص بینی و سینوس
در بعضی موارد مانند برخی انواع بیماری‌های قارچی سینوس یا مشکلاتی که نیاز به تخلیه، برداشت ضایعه یا دسترسی مستقیم به سینوس دارند، درمان دارویی به‌تنهایی کافی نیست و جراحی می‌تواند بخشی از برنامه درمان باشد.
بررسی‌های لازم قبل از جراحی آندوسکوپی سینوس
قبل از جراحی آندوسکوپی سینوس، لازم است علت و وسعت بیماری به‌دقت مشخص شود. پزشک ابتدا علائم بیمار، مدت درگیری، درمان‌های قبلی، سابقه بیماری‌های زمینه‌ای و داروهای مصرفی را بررسی می‌کند و سپس بر اساس شرایط بیمار، معاینه تخصصی بینی و سینوس انجام می‌شود.
در بسیاری از بیماران، آندوسکوپی تشخیصی بینی و سینوس برای مشاهده مستقیم داخل بینی، بررسی پولیپ، ترشحات، التهاب یا انسداد مسیرهای سینوسی کاربرد دارد. همچنین CT اسکن سینوس‌ها می‌تواند اطلاعات دقیق‌تری درباره محل و میزان درگیری سینوس‌ها در اختیار جراح قرار دهد و به برنامه‌ریزی برای عمل آندوسکوپی سینوس FESS کمک کند.
بسته به سن، شرایط عمومی و سابقه پزشکی بیمار، ممکن است آزمایش‌های قبل از عمل یا ارزیابی‌های لازم برای بیهوشی نیز درخواست شود. همچنین بیمار باید پزشک را از مصرف داروها، به‌ویژه داروهایی که می‌توانند بر خونریزی یا بیهوشی اثر بگذارند، مطلع کند و هیچ دارویی را بدون نظر پزشک قطع یا تغییر ندهد.
نقش آندوسکوپی تشخیصی قبل از جراحی آندوسکوپی سینوس
آندوسکوپی تشخیصی بینی و سینوس یکی از بررسی‌هایی است که می‌تواند پیش از تصمیم‌گیری برای جراحی آندوسکوپی سینوس اطلاعات مهمی درباره وضعیت داخل بینی در اختیار پزشک قرار دهد. در این بررسی، پزشک با استفاده از آندوسکوپ ساختارهای قابل مشاهده داخل بینی، وجود التهاب، پولیپ، ترشحات و برخی نواحی انسداد را ارزیابی می‌کند. یافته‌های آندوسکوپی در کنار شرح حال، معاینه و در صورت نیاز CT اسکن برای تعیین مسیر درمان استفاده می‌شوند.
مشاهده مستقیم داخل بینی
آندوسکوپی امکان مشاهده دقیق‌تر بخش‌هایی از حفره بینی را فراهم می‌کند که در معاینه معمولی ممکن است به‌طور کامل دیده نشوند و به پزشک در ارزیابی شرایط موجود کمک می‌کند.
بررسی پولیپ و التهاب
وجود پولیپ بینی، تورم مخاط، التهاب و میزان انسداد قابل مشاهده از مواردی هستند که در آندوسکوپی بررسی می‌شوند و می‌توانند در انتخاب روش درمان مؤثر باشند.
ارزیابی ترشحات و محل درگیری
مشاهده ترشحات غیرطبیعی و محل خروج آن‌ها می‌تواند اطلاعات بیشتری درباره ناحیه درگیر در اختیار پزشک قرار دهد و به تکمیل ارزیابی بیماری سینوسی کمک کند.
کمک به تصمیم‌گیری برای جراحی
یافته‌های آندوسکوپی به‌تنهایی تعیین‌کننده نیاز به جراحی نیستند؛ اما در کنار علائم بیمار، پاسخ به درمان‌های قبلی و تصویربرداری می‌توانند در مشخص شدن ضرورت و وسعت جراحی مؤثر باشند.
تکمیل اطلاعات CT اسکن سینوس‌ها
آندوسکوپی و CT اسکن اطلاعات یکسانی ارائه نمی‌دهند. آندوسکوپی نمای مستقیم داخل بینی را نشان می‌دهد و CT وضعیت سینوس‌ها و ساختارهای عمقی‌تر را بررسی می‌کند؛ بنابراین در برخی بیماران هر دو بررسی مکمل یکدیگر هستند.
برنامه‌ریزی دقیق‌تر درمان
ترکیب یافته‌های آندوسکوپی با سابقه بیماری، علائم، معاینه و تصویربرداری به پزشک کمک می‌کند مشخص کند که ادامه درمان غیرجراحی مناسب است یا بررسی برای عمل آندوسکوپی سینوس FESS ضرورت دارد.
نقش CT اسکن سینوس در برنامه‌ریزی جراحی
CT اسکن سینوس‌ها یکی از بررسی‌های مهم در ارزیابی برخی بیماران پیش از جراحی آندوسکوپی سینوس است. این تصویربرداری به پزشک کمک می‌کند وضعیت سینوس‌ها، مسیرهای تخلیه، میزان التهاب یا انسداد و ساختارهای استخوانی اطراف را با جزئیات بیشتری بررسی کند.
اطلاعات حاصل از CT در کنار علائم بیمار، معاینه و آندوسکوپی تشخیصی بینی و سینوس استفاده می‌شود. به‌خصوص زمانی که بیمار کاندید عمل آندوسکوپی سینوس FESS باشد، تصاویر CT می‌توانند در تعیین محل و وسعت درگیری و برنامه‌ریزی دقیق‌تر جراحی نقش داشته باشند.
بررسی میزان درگیری سینوس‌ها
CT می‌تواند نشان دهد کدام سینوس‌ها درگیر هستند و آیا تغییرات التهابی یا انسداد مسیرهای تخلیه در نواحی مشخصی وجود دارد یا خیر.
مشخص شدن محل انسداد
تصاویر مقطعی به جراح کمک می‌کنند محل‌های احتمالی انسداد و ارتباط آن‌ها با مسیرهای طبیعی تخلیه سینوس‌ها را بهتر ارزیابی کند.
بررسی ساختارهای استخوانی
CT اطلاعات مهمی درباره آناتومی استخوانی بینی و سینوس‌ها و تفاوت‌های ساختاری هر بیمار ارائه می‌دهد که در برنامه‌ریزی جراحی اهمیت دارد.
کمک به تعیین وسعت جراحی
ترکیب یافته‌های CT با آندوسکوپی و علائم بیمار به جراح کمک می‌کند مشخص کند کدام نواحی نیاز به مداخله دارند و وسعت جراحی برای هر بیمار چگونه برنامه‌ریزی شود.
جراحی آندوسکوپی سینوس چگونه انجام می‌شود؟
در جراحی آندوسکوپی سینوس، جراح با استفاده از آندوسکوپ و ابزارهای ظریف از طریق سوراخ‌های طبیعی بینی به نواحی موردنظر دسترسی پیدا می‌کند. وسعت و نوع اقدامات جراحی برای همه بیماران یکسان نیست و بر اساس بیماری زمینه‌ای، محل انسداد، وجود پولیپ و یافته‌های CT اسکن و آندوسکوپی تعیین می‌شود.
بیهوشی و آماده‌سازی بیمار
جراحی FESS معمولاً تحت بیهوشی عمومی انجام می‌شود. پیش از شروع عمل، شرایط بیمار، تصاویر CT و یافته‌های معاینه دوباره بررسی می‌شوند تا برنامه جراحی متناسب با وضعیت همان بیمار اجرا شود.
ورود آندوسکوپ از مسیر بینی
آندوسکوپ از سوراخ طبیعی بینی وارد می‌شود و تصویر داخل بینی و نواحی قابل دسترسی سینوس‌ها را با بزرگ‌نمایی در اختیار جراح قرار می‌دهد. در این روش معمولاً نیازی به ایجاد برش خارجی روی صورت وجود ندارد.
باز کردن مسیرهای درگیر سینوس
جراح بر اساس محل و نوع درگیری، مسیرهای مسدودشده سینوس را باز می‌کند و در صورت نیاز پولیپ، بافت التهابی یا سایر بافت‌هایی را که در ایجاد انسداد نقش دارند برمی‌دارد. هدف، ایجاد مسیر مناسب‌تر برای تهویه و تخلیه سینوس‌ها با حفظ بافت‌های سالم تا حد امکان است.
پایان جراحی و شروع مراقبت‌های بعد از عمل
پس از تکمیل اقدامات موردنیاز، بیمار به بخش ریکاوری منتقل می‌شود. مدت بستری، زمان ترخیص و نوع مراقبت‌های بعد از عمل به وسعت جراحی و شرایط بیمار بستگی دارد و پیگیری‌های بعدی برای بررسی روند ترمیم اهمیت زیادی دارند.
بیهوشی در جراحی آندوسکوپی سینوس چگونه است؟
جراحی آندوسکوپی سینوس در بسیاری از موارد تحت بیهوشی عمومی انجام می‌شود تا بیمار در طول جراحی در خواب باشد و جراح بتواند با کنترل بیشتر و بدون حرکت بیمار روی نواحی موردنظر کار کند. نوع بیهوشی و برنامه دارویی برای همه افراد یکسان نیست و بر اساس وسعت جراحی، وضعیت عمومی بیمار، بیماری‌های زمینه‌ای و ارزیابی متخصص بیهوشی تعیین می‌شود.
بیهوشی عمومی در بیشتر جراحی‌ها
در بسیاری از موارد FESS، بیهوشی عمومی انتخاب می‌شود. در این شرایط بیمار حین عمل هوشیار نیست و وضعیت تنفس، ضربان قلب، فشار خون و سایر علائم حیاتی به‌طور مداوم توسط تیم بیهوشی کنترل می‌شود.
ارزیابی قبل از بیهوشی
قبل از عمل، سابقه بیماری‌های قلبی و ریوی، حساسیت‌های دارویی، جراحی‌های قبلی و شرایط عمومی بیمار بررسی می‌شود. در صورت نیاز ممکن است آزمایش‌ها یا ارزیابی‌های تکمیلی نیز درخواست شوند.
بررسی داروهای مصرفی
بیمار باید تمام داروها و مکمل‌های مصرفی خود را به جراح و متخصص بیهوشی اطلاع دهد؛ به‌ویژه داروهایی که می‌توانند بر خونریزی، فشار خون یا بیهوشی اثر بگذارند. هیچ دارویی نباید به‌صورت خودسرانه قبل از عمل قطع شود.
ریکاوری بعد از پایان جراحی
پس از پایان عمل آندوسکوپی سینوس FESS، بیمار به بخش ریکاوری منتقل می‌شود تا سطح هوشیاری، تنفس، فشار خون و شرایط عمومی او بررسی شود. زمان ترخیص به وسعت جراحی و وضعیت هر بیمار بستگی دارد.
آیا جراحی آندوسکوپی سینوس برش خارجی دارد؟
در بیشتر موارد، جراحی آندوسکوپی سینوس از طریق سوراخ‌های طبیعی بینی انجام می‌شود و برای دسترسی به سینوس‌ها نیازی به ایجاد برش روی پوست صورت نیست. جراح آندوسکوپ و ابزارهای ظریف را از مسیر بینی وارد می‌کند و با مشاهده مستقیم نواحی درگیر، اقدامات موردنیاز را انجام می‌دهد.
همین دسترسی از داخل بینی یکی از تفاوت‌های مهم عمل آندوسکوپی سینوس FESS با برخی روش‌های جراحی قدیمی‌تر است. با این حال، نوع و وسعت جراحی به بیماری هر فرد بستگی دارد و در بعضی شرایط خاص یا جراحی‌های ترکیبی ممکن است روش دیگری برای دسترسی لازم باشد.
نکته مهم: عبارت «بدون برش خارجی» درباره روش استاندارد FESS صدق می‌کند، اما نمی‌توان آن را برای تمام جراحی‌های بینی و سینوس به‌صورت قطعی تعمیم داد. جراح پس از بررسی CT، آندوسکوپی و نوع بیماری مشخص می‌کند که چه روش جراحی برای بیمار مناسب‌تر است.
سینوزیت مزمن و جراحی آندوسکوپی سینوس (FESS)
سینوزیت مزمن به التهاب طولانی‌مدت بینی و سینوس‌ها گفته می‌شود که می‌تواند با علائمی مانند گرفتگی بینی، ترشحات، کاهش بویایی و احساس فشار در صورت همراه باشد. درمان معمولاً ابتدا با روش‌های غیرجراحی و داروهای مناسب انجام می‌شود؛ اما اگر علائم با وجود درمان کافی ادامه داشته باشند و بررسی‌های تخصصی نیز درگیری سینوس‌ها را تأیید کنند، ممکن است جراحی آندوسکوپی سینوس (FESS) به‌عنوان یکی از گزینه‌های درمانی مطرح شود.
هدف از FESS در بیماران مبتلا به سینوزیت مزمن، باز کردن مسیرهای درگیر سینوس، بهبود تهویه و تخلیه ترشحات و فراهم کردن دسترسی بهتر درمان‌های موضعی به مخاط سینوس است. وسعت جراحی برای همه بیماران یکسان نیست و بر اساس علائم، وجود یا عدم وجود پولیپ، یافته‌های آندوسکوپی و CT اسکن تعیین می‌شود.
چه زمانی FESS مطرح می‌شود؟
زمانی که علائم سینوزیت مزمن با وجود درمان مناسب ادامه داشته باشند و معاینه، آندوسکوپی یا تصویربرداری وجود بیماری پایدار را نشان دهند، ارزیابی برای جراحی می‌تواند انجام شود.
هدف جراحی چیست؟
هدف اصلی، اصلاح مسیرهای درگیر و کمک به تهویه و تخلیه بهتر سینوس‌هاست؛ نه صرفاً برداشتن بافت. تلاش می‌شود بافت سالم تا حد امکان حفظ شود.
آیا بعد از جراحی درمان تمام می‌شود؟
لزوماً خیر. سینوزیت مزمن یک بیماری التهابی است و بعضی بیماران بعد از عمل نیز به شست‌وشوی بینی، درمان‌های موضعی یا پیگیری پزشکی نیاز دارند.
نکته مهم: وجود سینوزیت مزمن به‌تنهایی به معنی نیاز قطعی به جراحی نیست. تصمیم برای انجام عمل آندوسکوپی سینوس FESS باید پس از بررسی علائم، مدت بیماری، پاسخ به درمان، آندوسکوپی و در صورت نیاز CT اسکن انجام شود.
پولیپ بینی و جراحی آندوسکوپی سینوس
پولیپ بینی توده‌ای نرم و غیرسرطانی است که معمولاً در زمینه التهاب مزمن مخاط بینی و سینوس‌ها ایجاد می‌شود. وجود پولیپ می‌تواند باعث گرفتگی مداوم بینی، کاهش یا از بین رفتن حس بویایی، ترشحات بینی و اختلال در تهویه و تخلیه سینوس‌ها شود. درمان پولیپ در بسیاری از بیماران ابتدا با روش‌های دارویی و درمان التهاب زمینه‌ای آغاز می‌شود.
اگر پولیپ‌ها با وجود درمان مناسب همچنان باعث انسداد قابل توجه، کاهش بویایی یا علائم سینوسی شوند، ممکن است جراحی آندوسکوپی سینوس برای برداشتن پولیپ‌ها و باز کردن مسیرهای درگیر سینوس مطرح شود. هدف جراحی فقط برداشتن پولیپ نیست؛ بلکه ایجاد شرایط مناسب‌تر برای تهویه سینوس‌ها و دسترسی بهتر درمان‌های موضعی پس از عمل نیز اهمیت دارد.
چه زمانی جراحی مطرح می‌شود؟
جراحی زمانی بررسی می‌شود که پولیپ و علائم مرتبط با آن با وجود درمان مناسب کنترل کافی نشده باشند یا انسداد و درگیری سینوس‌ها همچنان ادامه داشته باشد.
در جراحی چه کاری انجام می‌شود؟
جراح با استفاده از آندوسکوپ از مسیر طبیعی بینی به ناحیه درگیر دسترسی پیدا می‌کند و در صورت نیاز پولیپ‌ها را برداشته و مسیرهای مسدودشده سینوس را باز می‌کند.
آیا پولیپ بعد از جراحی برمی‌گردد؟
در برخی بیماران امکان عود پولیپ وجود دارد؛ زیرا جراحی زمینه التهابی بیماری را به‌طور کامل از بین نمی‌برد. به همین دلیل درمان و پیگیری بعد از عمل بخش مهمی از کنترل طولانی‌مدت بیماری است.
نکته مهم: برداشتن پولیپ به معنی درمان قطعی و دائمی زمینه التهاب نیست. بعد از عمل آندوسکوپی سینوس FESS ممکن است بر اساس شرایط بیمار، شست‌وشوی بینی، درمان‌های موضعی و پیگیری دوره‌ای همچنان لازم باشد.
سینوزیت قارچی و جراحی آندوسکوپی سینوس
سینوزیت قارچی یک بیماری واحد با درمان ثابت نیست و انواع مختلف آن می‌توانند رفتار و روش درمان متفاوتی داشته باشند. در بعضی بیماران، تجمع مواد قارچی در یک یا چند سینوس یا التهاب ناشی از واکنش به قارچ‌ها باعث انسداد مسیر تخلیه سینوس می‌شود و در این شرایط ممکن است جراحی آندوسکوپی سینوس بخشی از برنامه درمان باشد.
در جراحی، هدف می‌تواند خارج کردن مواد و ترشحات موجود در سینوس، باز کردن مسیرهای درگیر و فراهم کردن امکان تهویه و تخلیه مناسب‌تر باشد. نوع و وسعت عمل آندوسکوپی سینوس FESS به نوع سینوزیت قارچی، محل و میزان درگیری و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد و درمان‌های بعد از جراحی نیز بر همین اساس تعیین می‌شوند.
تشخیص نوع درگیری اهمیت دارد
همه موارد سینوزیت قارچی مشابه یکدیگر نیستند. شرح حال، معاینه، آندوسکوپی، CT اسکن و در صورت نیاز بررسی نمونه‌های خارج‌شده به پزشک در تشخیص نوع بیماری کمک می‌کنند.
نقش FESS در درمان
در برخی انواع بیماری، جراحی آندوسکوپی برای دسترسی به سینوس درگیر، خارج کردن مواد قارچی و ترشحات و باز کردن مسیر تخلیه سینوس انجام می‌شود.
درمان بعد از جراحی
جراحی لزوماً پایان درمان نیست. بسته به نوع سینوزیت قارچی ممکن است مراقبت‌های موضعی، شست‌وشوی بینی، دارو یا پیگیری‌های تخصصی پس از عمل نیز لازم باشد.
نکته مهم: بعضی انواع مهاجم عفونت قارچی سینوس، به‌خصوص در افراد دارای نقص ایمنی یا بیماری‌های زمینه‌ای خاص، شرایط متفاوت و جدی‌تری دارند و ممکن است به ارزیابی و درمان سریع پزشکی نیاز داشته باشند. بنابراین نمی‌توان یک روش درمانی واحد را برای تمام انواع سینوزیت قارچی در نظر گرفت.
مزایای جراحی آندوسکوپی سینوس
جراحی آندوسکوپی سینوس به جراح امکان می‌دهد از مسیر طبیعی بینی به سینوس‌ها دسترسی پیدا کند و نواحی درگیر را با دید مستقیم درمان کند. مزایای این روش به نوع بیماری، وسعت جراحی و شرایط هر بیمار بستگی دارد، اما در مقایسه با روش‌های جراحی باز، معمولاً امکان درمان هدفمندتر و حفظ بیشتر بافت‌های سالم را فراهم می‌کند.
دسترسی از مسیر طبیعی بینی
در روش استاندارد FESS، آندوسکوپ و ابزارهای جراحی از سوراخ‌های بینی وارد می‌شوند و در بسیاری از موارد نیازی به برش روی پوست صورت وجود ندارد.
دید مستقیم و دقیق‌تر حین جراحی
آندوسکوپ تصویر بزرگ‌نمایی‌شده‌ای از داخل بینی و نواحی قابل دسترسی سینوس‌ها در اختیار جراح قرار می‌دهد و امکان انجام اقدامات دقیق‌تر را فراهم می‌کند.
حفظ بیشتر بافت‌های سالم
هدف FESS درمان نواحی مسئول انسداد و بیماری با حفظ بافت‌های سالم تا حد امکان است، نه برداشت گسترده و غیرضروری ساختارهای طبیعی بینی و سینوس.
بهبود تهویه و تخلیه سینوس‌ها
باز شدن مسیرهای درگیر می‌تواند به تهویه بهتر سینوس‌ها، تخلیه مناسب‌تر ترشحات و کنترل علائم در بیماران منتخب کمک کند.
دسترسی بهتر درمان‌های موضعی
پس از باز شدن مسیرهای سینوسی، شست‌وشوها و برخی درمان‌های موضعی می‌توانند بهتر به نواحی موردنظر دسترسی پیدا کنند؛ موضوعی که در کنترل طولانی‌مدت بیماری اهمیت دارد.
نقاهت متناسب با وسعت جراحی
از آنجا که جراحی معمولاً از داخل بینی انجام می‌شود، در بسیاری از بیماران دوره بهبود قابل مدیریت است؛ با این حال مدت نقاهت به وسعت عمل و شرایط هر فرد بستگی دارد.
نکته: مزایای عمل آندوسکوپی سینوس FESS برای همه بیماران یکسان نیست و نتیجه جراحی به نوع بیماری، وسعت درگیری سینوس‌ها، وجود پولیپ یا التهاب زمینه‌ای، مراقبت‌های بعد از عمل و روند ترمیم هر فرد بستگی دارد.
محدودیت‌های جراحی آندوسکوپی سینوس
جراحی آندوسکوپی سینوس می‌تواند در بیماران مناسب به کنترل علائم و بهبود عملکرد سینوس‌ها کمک کند، اما این روش برای همه مشکلات بینی و سینوس راه‌حل قطعی محسوب نمی‌شود. نتیجه عمل آندوسکوپی سینوس FESS به نوع بیماری، شدت التهاب، وجود پولیپ، شرایط آناتومیک، درمان‌های قبلی و مراقبت‌های بعد از جراحی بستگی دارد.
احتمال عود بیماری وجود دارد
بیماری‌هایی مانند سینوزیت مزمن و پولیپ بینی می‌توانند زمینه التهابی طولانی‌مدت داشته باشند. به همین دلیل حتی پس از جراحی نیز در برخی بیماران امکان بازگشت علائم یا رشد مجدد پولیپ وجود دارد.
جراحی همیشه جایگزین درمان دارویی نیست
بعضی بیماران پس از جراحی نیز به شست‌وشوی بینی، اسپری‌های موضعی یا سایر درمان‌های تجویزشده نیاز دارند. FESS می‌تواند شرایط درمان را بهتر کند، اما لزوماً نیاز به درمان‌های بعدی را از بین نمی‌برد.
نتیجه برای همه بیماران یکسان نیست
میزان بهبود علائمی مانند گرفتگی بینی، ترشحات، فشار صورت یا کاهش بویایی در افراد مختلف متفاوت است و نمی‌توان نتیجه یکسانی را برای تمام بیماران پیش‌بینی کرد.
همه علائم الزاماً منشأ سینوسی ندارند
علائمی مانند سردرد، فشار صورت یا گرفتگی بینی همیشه فقط ناشی از بیماری سینوس نیستند. اگر علت اصلی علائم مسئله دیگری باشد، جراحی سینوس ممکن است آن علامت را به‌طور کامل برطرف نکند.
نیاز به پیگیری بعد از جراحی
نتیجه جراحی فقط به خود عمل وابسته نیست. ویزیت‌های بعدی، شست‌وشوی صحیح بینی و رعایت درمان‌های تجویزشده در کنترل التهاب و روند ترمیم اهمیت دارند.
FESS برای همه بیماران مناسب نیست
صرف داشتن سینوزیت یا گرفتگی بینی به معنی نیاز به جراحی نیست. انتخاب بیمار باید بر اساس شرح حال، پاسخ به درمان، معاینه، آندوسکوپی و در صورت نیاز CT اسکن انجام شود.
نکته مهم: هدف از جراحی، کنترل بهتر بیماری و اصلاح نواحی درگیر است؛ نه تضمین درمان دائمی تمام مشکلات بینی و سینوس. به همین دلیل نتیجه مورد انتظار باید پیش از جراحی بر اساس شرایط اختصاصی هر بیمار مشخص شود.
عوارض احتمالی جراحی آندوسکوپی سینوس
جراحی آندوسکوپی سینوس مانند هر عمل جراحی دیگری می‌تواند با عوارضی همراه باشد. بسیاری از علائم روزهای ابتدایی پس از عمل موقتی و قابل انتظار هستند، اما احتمال بروز عوارض جدی‌تر نیز هرچند کمتر وجود دارد. نوع و احتمال عوارض به وسعت جراحی، بیماری زمینه‌ای، آناتومی سینوس‌ها و شرایط هر بیمار بستگی دارد.
خونریزی و خونابه
مشاهده مقدار کمی خونابه یا ترشح خونی در روزهای ابتدایی بعد از عمل می‌تواند رخ دهد. خونریزی قابل توجه، ادامه‌دار یا ناگهانی نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.
گرفتگی و تورم موقت بینی
تورم مخاط، پوسته‌ریزی و تجمع ترشحات می‌تواند در دوره ابتدایی باعث گرفتگی بینی شود. این وضعیت معمولاً با روند ترمیم و مراقبت‌های بعد از عمل کاهش پیدا می‌کند.
تغییر موقت حس بویایی
بعضی بیماران ممکن است پس از جراحی برای مدتی تغییر یا کاهش حس بویایی را تجربه کنند. میزان و مدت این تغییر به بیماری زمینه‌ای و شرایط فرد بستگی دارد.
چسبندگی داخل بینی
در برخی موارد بافت‌های داخل بینی ممکن است هنگام ترمیم به یکدیگر بچسبند. پیگیری‌های بعد از عمل و مراقبت مناسب می‌توانند در کاهش این مشکل اهمیت داشته باشند.
عفونت پس از جراحی
عفونت پس از عمل امکان‌پذیر است، هرچند هر درد یا ترشحی به معنی عفونت نیست. تب، بدتر شدن قابل توجه درد یا ترشحات غیرعادی باید با پزشک مطرح شوند.
ادامه یا بازگشت علائم
عمل آندوسکوپی سینوس FESS نمی‌تواند عود تمام بیماری‌های التهابی را تضمیناً متوقف کند. در سینوزیت مزمن یا پولیپ، ممکن است برخی علائم در آینده دوباره ایجاد شوند و درمان تکمیلی لازم باشد.
احتمال عود بعد از جراحی آندوسکوپی سینوس
جراحی آندوسکوپی سینوس می‌تواند مسیرهای درگیر سینوس را باز کند، انسداد را کاهش دهد و به کنترل بهتر علائم کمک کند؛ اما این جراحی لزوماً زمینه التهابی بیماری را برای همیشه از بین نمی‌برد. به همین دلیل در برخی بیماران، به‌ویژه افراد مبتلا به سینوزیت مزمن همراه با پولیپ، امکان بازگشت بخشی از علائم یا رشد مجدد پولیپ در آینده وجود دارد.
عود به معنی ناموفق بودن جراحی نیست
بیماری‌های التهابی بینی و سینوس ممکن است حتی پس از یک جراحی مناسب دوباره فعال شوند. هدف FESS کنترل بهتر بیماری، باز کردن مسیرهای سینوسی و فراهم کردن شرایط مناسب‌تر برای درمان‌های بعدی است.
پولیپ بینی می‌تواند دوباره ایجاد شود
در بعضی بیماران مبتلا به پولیپ بینی، زمینه التهاب مخاط همچنان باقی می‌ماند و در طول زمان امکان رشد مجدد پولیپ وجود دارد؛ بنابراین پیگیری و درمان بعد از عمل اهمیت زیادی دارد.
درمان پس از عمل اهمیت دارد
بر اساس شرایط بیمار ممکن است شست‌وشوی بینی، اسپری‌های موضعی یا سایر درمان‌های تجویزشده بعد از عمل آندوسکوپی سینوس FESS ادامه پیدا کنند تا التهاب بهتر کنترل شود.
ویزیت‌های پیگیری را نباید حذف کرد
پیگیری‌های دوره‌ای به پزشک کمک می‌کنند وضعیت ترمیم، التهاب، ترشحات، چسبندگی احتمالی یا بازگشت پولیپ را بررسی کند و در صورت نیاز درمان را زودتر تنظیم کند.
بیماری‌های همراه می‌توانند مؤثر باشند
در برخی بیماران وجود شرایط همراه مانند آسم، التهاب مزمن راه‌های هوایی یا بعضی انواع بیماری‌های التهابی بینی و سینوس می‌تواند بر احتمال بازگشت علائم تأثیر بگذارد.
کنترل بیماری یک روند طولانی‌مدت است
در بیماری‌هایی مانند سینوزیت مزمن، هدف فقط انجام یک جراحی نیست؛ بلکه جراحی، درمان دارویی، مراقبت‌های بعد از عمل و پیگیری پزشکی در کنار یکدیگر به کنترل بهتر بیماری کمک می‌کنند.
دوره نقاهت بعد از جراحی آندوسکوپی سینوس
مدت دوره نقاهت جراحی آندوسکوپی سینوس برای همه بیماران یکسان نیست و به وسعت عمل، نوع بیماری، وجود پولیپ، اقدامات انجام‌شده حین جراحی و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد. در روزهای ابتدایی ممکن است گرفتگی بینی، ترشحات، احساس فشار یا مقدار کمی خونابه وجود داشته باشد و بهبود مخاط بینی و سینوس‌ها به‌تدریج طی هفته‌های بعد ادامه پیدا کند.
روزهای ابتدایی بعد از عمل
استراحت نسبی اهمیت دارد و ممکن است بیمار گرفتگی بینی، احساس خستگی، ترشح یا خونابه مختصر داشته باشد. شدت این علائم در افراد مختلف متفاوت است.
هفته اول
شست‌وشوی بینی و داروهای تجویزشده طبق نظر پزشک ادامه پیدا می‌کنند. در این دوره معمولاً باید از فین کردن شدید، فعالیت سنگین و اقداماتی که احتمال خونریزی را افزایش می‌دهند خودداری شود.
بازگشت تدریجی به فعالیت‌های روزمره
بسیاری از بیماران با کاهش علائم اولیه می‌توانند به‌تدریج فعالیت‌های سبک روزمره را از سر بگیرند؛ اما زمان بازگشت به کار یا فعالیت کامل باید متناسب با وسعت جراحی و نظر پزشک تعیین شود.
هفته‌های بعد و روند ترمیم
کاهش التهاب، ترشحات و پوسته‌ها تدریجی است و ترمیم کامل مخاط بینی و سینوس‌ها زمان بیشتری می‌برد. به همین دلیل ویزیت‌های بعد از عمل بخش مهمی از روند نقاهت هستند.
بهبود تنفس و بویایی
بهبود گرفتگی بینی یا حس بویایی ممکن است بلافاصله اتفاق نیفتد. تورم مخاط و بیماری زمینه‌ای می‌توانند باعث شوند نتیجه عملکردی جراحی به‌تدریج مشخص شود.
پیگیری پزشکی بعد از FESS
ویزیت‌های پیگیری برای بررسی روند ترمیم، تمیز کردن ترشحات یا پوسته‌ها در صورت نیاز و تنظیم درمان‌های بعد از عمل آندوسکوپی سینوس FESS اهمیت دارند.
مراقبت‌های بعد از جراحی آندوسکوپی سینوس
رعایت مراقبت‌های بعد از جراحی آندوسکوپی سینوس بخش مهمی از روند بهبود است. در روزها و هفته‌های بعد از عمل، مخاط بینی و سینوس‌ها در حال ترمیم هستند و رعایت توصیه‌های پزشک می‌تواند به کاهش التهاب، کنترل ترشحات و بهبود مناسب‌تر ناحیه جراحی‌شده کمک کند. برنامه مراقبتی هر بیمار ممکن است بر اساس وسعت عمل آندوسکوپی سینوس FESS و شرایط فردی متفاوت باشد.
شست‌وشوی بینی طبق دستور پزشک
شست‌وشوی بینی با محلول سالین معمولاً یکی از بخش‌های مهم مراقبت بعد از عمل است و می‌تواند به خارج شدن ترشحات و پوسته‌ها و تمیز ماندن مسیر بینی کمک کند. زمان شروع و دفعات شست‌وشو باید مطابق توصیه جراح باشد.
پرهیز از فین کردن شدید
در دوره ابتدایی نباید بینی را با فشار زیاد فین کرد؛ زیرا افزایش فشار داخل بینی می‌تواند احتمال خونریزی یا تحریک بافت‌های در حال ترمیم را بیشتر کند.
مصرف داروهای تجویزشده
اسپری‌ها، داروهای ضدالتهاب، مسکن یا سایر داروهایی که برای بیمار تجویز شده‌اند باید دقیقاً مطابق دستور پزشک مصرف شوند. شروع، قطع یا تغییر مقدار دارو نباید به‌صورت خودسرانه انجام شود.
محدود کردن فعالیت‌های سنگین
تا زمانی که پزشک اجازه نداده است، بهتر است از ورزش سنگین، بلند کردن اجسام سنگین و فعالیت‌هایی که فشار خون یا احتمال خونریزی را افزایش می‌دهند خودداری شود.
دوری از دود و عوامل محرک
دود سیگار، قلیان، گردوغبار و سایر عوامل محرک می‌توانند مخاط بینی را تحریک کنند. کاهش تماس با این عوامل در دوره ترمیم می‌تواند به کنترل بهتر التهاب کمک کند.
حضور در ویزیت‌های بعد از عمل
معاینات بعد از جراحی برای بررسی روند ترمیم، وضعیت ترشحات و التهاب و در صورت نیاز پاک‌سازی ناحیه جراحی اهمیت دارند. این ویزیت‌ها بخشی از روند درمان هستند و نباید نادیده گرفته شوند.
نتیجه جراحی آندوسکوپی سینوس چه زمانی مشخص می‌شود؟
نتیجه جراحی آندوسکوپی سینوس معمولاً بلافاصله پس از عمل قابل ارزیابی نهایی نیست. در روزها و هفته‌های ابتدایی، تورم مخاط، پوسته‌ها و ترشحات می‌توانند باعث گرفتگی بینی یا کاهش موقت بویایی شوند. با کاهش التهاب و ادامه روند ترمیم، وضعیت تنفس، تخلیه سینوس‌ها و سایر علائم به‌تدریج قابل ارزیابی دقیق‌تر می‌شوند.
روزها و هفته‌های ابتدایی
در این دوره وجود تورم، گرفتگی، ترشحات و پوسته داخل بینی می‌تواند باعث شود بیمار هنوز نتیجه واقعی جراحی را احساس نکند. بنابراین ارزیابی زودهنگام نتیجه نهایی معمولاً دقیق نیست.
بهبود تدریجی تنفس و تخلیه سینوس
با کاهش تورم و ترمیم مخاط، بسیاری از بیماران به‌تدریج تغییر در گرفتگی بینی، احساس فشار یا ترشحات را مشاهده می‌کنند. سرعت این روند برای همه افراد یکسان نیست.
بهبود حس بویایی ممکن است زمان‌بر باشد
در بیمارانی که پیش از عمل کاهش بویایی داشته‌اند، زمان برگشت یا بهبود حس بویایی می‌تواند متفاوت باشد و به شدت التهاب، وجود پولیپ و وضعیت مخاط بینی بستگی دارد.
ارزیابی نتیجه در ویزیت‌های بعدی
پزشک در ویزیت‌های پیگیری با بررسی داخل بینی، میزان التهاب، ترمیم مخاط و وضعیت مسیرهای سینوسی، روند نتیجه عمل آندوسکوپی سینوس FESS را ارزیابی می‌کند.
نوع بیماری بر زمان نتیجه اثر دارد
بیمار مبتلا به سینوزیت مزمن بدون پولیپ ممکن است روند متفاوتی نسبت به فردی با پولیپ گسترده یا بیماری التهابی مزمن داشته باشد. بنابراین نمی‌توان یک زمان ثابت را برای همه بیماران تعیین کرد.
درمان بعد از عمل بخشی از نتیجه است
شست‌وشوی بینی، درمان‌های موضعی و سایر داروهای تجویزشده می‌توانند در کنترل التهاب و رسیدن به نتیجه بهتر مؤثر باشند؛ بنابراین نتیجه جراحی فقط به خود عمل محدود نمی‌شود.
چه زمانی جراحی آندوسکوپی سینوس لازم نیست؟
همه افراد مبتلا به سینوزیت، گرفتگی بینی یا احساس فشار در صورت به جراحی آندوسکوپی سینوس نیاز ندارند. در بسیاری از موارد، درمان‌های غیرجراحی می‌توانند علائم را کنترل کنند و زمانی FESS مطرح می‌شود که شواهد کافی از بیماری سینوسی قابل درمان با جراحی وجود داشته باشد و روش‌های درمانی مناسب نتیجه کافی ایجاد نکرده باشند.
زمانی که درمان دارویی مؤثر است
اگر علائم با درمان مناسب مانند شست‌وشوی بینی، درمان‌های موضعی یا سایر داروهای تجویزشده به‌خوبی کنترل شوند، معمولاً دلیلی برای انجام فوری جراحی وجود ندارد.
در بسیاری از موارد سینوزیت حاد
بسیاری از موارد سینوزیت حاد بدون عارضه با درمان مناسب و گذشت زمان برطرف می‌شوند و به عمل آندوسکوپی سینوس FESS نیاز ندارند. جراحی بیشتر در شرایط خاص یا بیماری‌های مزمن و پیچیده مطرح می‌شود.
وقتی مشکل اصلی آلرژی باشد
گرفتگی، عطسه و آبریزش بینی می‌توانند ناشی از رینیت آلرژیک باشند. اگر علت اصلی علائم آلرژی باشد و بیماری قابل توجه سینوسی وجود نداشته باشد، درمان آلرژی معمولاً در اولویت قرار می‌گیرد.
وقتی فقط CT غیرطبیعی است
مشاهده تغییرات در CT اسکن به‌تنهایی دلیل کافی برای جراحی نیست. یافته‌های تصویربرداری باید با علائم بیمار، معاینه و در صورت نیاز آندوسکوپی همخوانی داشته باشند.
وقتی سردرد منشأ سینوسی ندارد
هر سردرد یا احساس فشار در صورت ناشی از سینوزیت نیست. میگرن و برخی انواع دیگر سردرد می‌توانند علائمی شبیه مشکلات سینوسی ایجاد کنند و در چنین شرایطی جراحی سینوس لزوماً مشکل را برطرف نمی‌کند.
وقتی بیماری مزمن کنترل شده است
در بیماری که سینوزیت مزمن با درمان مناسب کنترل شده، علائم قابل قبول هستند و اختلال قابل توجهی در کیفیت زندگی وجود ندارد، معمولاً ادامه درمان و پیگیری می‌تواند بر جراحی اولویت داشته باشد.
دکتر دولابی و جراحی آندوسکوپی بینی و سینوس
دکتر سید رضا سید محمد دولابی، دارای فلوشیپ جراحی بینی و سینوس از تهران و فرانکفورت و شماره نظام پزشکی 132475، در زمینه بررسی، تشخیص و درمان بیماری‌های بینی و سینوس فعالیت دارد.
در بیمارانی که احتمال نیاز به جراحی آندوسکوپی سینوس وجود دارد، ابتدا علائم، سابقه درمان و معاینه تخصصی بررسی می‌شوند و در صورت نیاز از آندوسکوپی تشخیصی و CT اسکن سینوس نیز برای تکمیل ارزیابی استفاده می‌شود. تصمیم برای انجام FESS و وسعت جراحی بر اساس شرایط اختصاصی هر بیمار تعیین می‌شود.
هدف از ارزیابی پیش از عمل این است که مشخص شود آیا ادامه درمان غیرجراحی مناسب‌تر است یا جراحی می‌تواند در کنترل بیماری و بهبود عملکرد سینوس‌ها نقش داشته باشد.
سوالات متداول درباره جراحی آندوسکوپی سینوس
خود جراحی معمولاً تحت بیهوشی انجام می‌شود و بیمار حین عمل احساس درد ندارد. بعد از جراحی ممکن است گرفتگی بینی، احساس فشار یا درد خفیف تا متوسط وجود داشته باشد که شدت آن به وسعت جراحی و شرایط هر بیمار بستگی دارد.
در روش استاندارد جراحی آندوسکوپی سینوس، آندوسکوپ و ابزارهای جراحی از طریق سوراخ‌های طبیعی بینی وارد می‌شوند و معمولاً برشی روی پوست صورت ایجاد نمی‌شود. با این حال در برخی شرایط خاص یا جراحی‌های ترکیبی ممکن است روش متفاوتی لازم باشد.
مدت نقاهت برای همه افراد یکسان نیست. بسیاری از بیماران پس از کاهش علائم اولیه می‌توانند به‌تدریج فعالیت‌های سبک را از سر بگیرند، اما ترمیم کامل مخاط بینی و سینوس‌ها ممکن است مدت بیشتری زمان ببرد. زمان بازگشت به کار و ورزش باید بر اساس وسعت عمل و نظر پزشک تعیین شود.
در برخی بیماران امکان رشد مجدد پولیپ وجود دارد؛ زیرا زمینه التهابی بیماری ممکن است پس از جراحی همچنان باقی بماند. درمان‌های بعد از عمل، شست‌وشوی بینی و پیگیری منظم می‌توانند در کنترل بهتر بیماری اهمیت داشته باشند.
خیر. بسیاری از بیماران با درمان‌های غیرجراحی کنترل می‌شوند. عمل آندوسکوپی سینوس FESS معمولاً زمانی مطرح می‌شود که علائم و بیماری با درمان مناسب کنترل کافی نشده باشند و یافته‌های معاینه، آندوسکوپی یا تصویربرداری نیز انجام جراحی را توجیه کنند.
خیر. نتیجه CT باید در کنار علائم بیمار، سابقه درمان، معاینه و در صورت نیاز آندوسکوپی بینی بررسی شود. وجود تغییرات در CT به‌تنهایی به معنی نیاز قطعی به جراحی نیست.
بخشی از بهبود ممکن است با کاهش گرفتگی و التهاب در هفته‌های نخست احساس شود، اما نتیجه کامل‌تر معمولاً پس از ادامه روند ترمیم و کاهش التهاب داخل بینی ارزیابی می‌شود. زمان دقیق برای هر بیمار متفاوت است.
لزوماً خیر. در بیماری‌های التهابی مانند سینوزیت مزمن یا پولیپ بینی ممکن است پس از جراحی نیز شست‌وشوی بینی، اسپری‌های موضعی یا سایر درمان‌های تجویزشده ادامه پیدا کنند. جراحی و درمان دارویی در بسیاری از بیماران مکمل یکدیگر هستند.
خونریزی شدید یا کنترل‌نشونده، تغییر جدید در بینایی، تورم قابل توجه اطراف چشم، سردرد شدید غیرمعمول، تب قابل توجه یا خروج مداوم مایع شفاف از بینی از مواردی هستند که باید سریع با پزشک مطرح شوند.
جمع‌بندی درباره جراحی آندوسکوپی سینوس
جراحی آندوسکوپی سینوس یا FESS یکی از روش‌های جراحی برای درمان برخی بیماری‌های بینی و سینوس است که از طریق مسیر طبیعی بینی انجام می‌شود. این روش می‌تواند در بیمارانی که با مشکلاتی مانند سینوزیت مزمن، پولیپ بینی، انسداد مسیرهای سینوسی یا برخی بیماری‌های خاص سینوس مواجه هستند و به درمان مناسب غیرجراحی پاسخ کافی نداده‌اند، مورد بررسی قرار گیرد.
تصمیم برای انجام عمل آندوسکوپی سینوس FESS تنها بر اساس وجود یک علامت یا نتیجه CT گرفته نمی‌شود. سابقه بیماری، مدت و شدت علائم، پاسخ به درمان‌های قبلی، معاینه، آندوسکوپی تشخیصی و در صورت نیاز تصویربرداری باید در کنار یکدیگر بررسی شوند تا مشخص شود آیا جراحی برای بیمار مناسب است و وسعت آن چگونه باید تعیین شود.
نتیجه جراحی نیز برای همه بیماران یکسان نیست. نوع بیماری، وجود پولیپ یا التهاب مزمن، وسعت درگیری سینوس‌ها، مراقبت‌های بعد از عمل و پیگیری پزشکی می‌توانند بر روند بهبود و احتمال عود علائم اثر بگذارند. به همین دلیل، انتخاب روش درمان باید بر اساس شرایط اختصاصی هر بیمار انجام شود.
