سردرد سینوسی چیست؟ علائم، تفاوت با میگرن و روش‌های درمان
سردرد سینوسی اصطلاحی است که برای توصیف درد یا فشار در پیشانی، گونه‌ها و اطراف چشم به کار می‌رود؛ اما درد در این نواحی به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که علت آن سینوزیت است. میگرن و بعضی سردردهای دیگر نیز می‌توانند با درد صورت، گرفتگی بینی یا آبریزش همراه باشند. وقتی سردرد واقعاً به التهاب سینوس‌ها مربوط باشد، معمولاً نشانه‌های دیگری از بیماری بینی و سینوس نیز وجود دارد. برای انتخاب درمان مناسب، باید مشخص شود درد با بیماری سینوسی ارتباط دارد یا از علت دیگری ناشی می‌شود.
علائم سردرد سینوسی چیست و کجای سر درد می‌گیرد؟
درد مرتبط با بیماری سینوس‌ها ممکن است در پیشانی، گونه‌ها، اطراف چشم یا دندان‌های فک بالا احساس شود. بعضی افراد به‌جای درد مشخص، احساس سنگینی یا فشار در صورت دارند.
نشانه‌هایی که در کنار سردرد می‌توانند بررسی بیماری سینوسی را ضروری کنند، عبارت‌اند از:
- گرفتگی یا انسداد بینی؛
- ترشحات غلیظ بینی یا ترشح به پشت حلق؛
- کاهش حس بویایی؛
- درد یا فشار صورت همراه با علائم یک عفونت تنفسی؛
- تب در بعضی موارد.
بااین‌حال، هیچ‌کدام از این نشانه‌ها به‌تنهایی تشخیص را قطعی نمی‌کنند. برای آشنایی با خود بیماری و انواع آن، مطلب سینوزیت چیست؟ را بخوانید.
آیا بیشتر شدن درد هنگام خم شدن نشانه قطعی سینوزیت است؟
خیر. خم شدن ممکن است درد ناشی از سینوزیت را تشدید کند، اما این حالت در میگرن هم دیده می‌شود. محل درد یا تغییر آن با حرکت سر، بدون توجه به علائم همراه، برای تشخیص کافی نیست.
تفاوت سردرد سینوسی و میگرن چیست؟
مهم‌ترین تفاوت، علت درد و مجموعه علائم همراه آن است. در سردرد منتسب به سینوزیت، باید شواهدی از بیماری سینوس‌ها و ارتباط آن با سردرد وجود داشته باشد. در میگرن، الگوی حمله‌ها، تهوع، حساسیت به نور و صدا و تأثیر فعالیت بر درد به تشخیص کمک می‌کنند.
| ویژگی | سردرد مرتبط با سینوزیت | میگرن |
| محل درد | بیشتر در صورت، پیشانی یا اطراف چشم | ممکن است یک‌طرفه یا دوطرفه باشد و صورت را هم درگیر کند |
| علائم بینی | گرفتگی و ترشحات می‌توانند همراه بیماری باشند | گرفتگی یا آبریزش بینی هم ممکن است رخ دهد |
| تهوع و حساسیت به نور و صدا | علائم شاخص سینوزیت نیستند | به نفع میگرن هستند، به‌ویژه اگر همراه سردرد تکرار شوند |
| الگوی درد | می‌تواند با شروع یا تشدید بیماری سینوسی همراه شود | اغلب به شکل حمله‌های تکرارشونده بروز می‌کند |
| نشانه کمک‌کننده | تغییر سردرد هم‌زمان با بهتر یا بدتر شدن بیماری سینوسی | بدتر شدن درد با فعالیت و همراهی با علائم معمول میگرن |
این جدول برای شناخت تفاوت‌هاست و جای تشخیص پزشک را نمی‌گیرد. همچنین امکان وجود هم‌زمان میگرن و بیماری سینوسی وجود دارد.
چگونه مشخص می‌شود سردرد واقعاً از سینوس‌هاست؟
پزشک ابتدا درباره زمان شروع درد، مدت و تعداد حمله‌ها، علائم بینی، تهوع، حساسیت به نور و داروهای مصرفی سؤال می‌کند و معاینه انجام می‌دهد. برای نسبت دادن سردرد به سینوزیت، هماهنگی بین سیر بیماری و درد اهمیت دارد؛ برای مثال، آیا سردرد همراه بیماری سینوسی شروع شده و با بهبود آن کاهش پیدا کرده است؟
در بعضی بیماران، آندوسکوپی بینی یا سی‌تی‌اسکن برای بررسی بیشتر لازم می‌شود؛ اما دیدن التهاب در تصویر سینوس‌ها به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که علت سردرد همان التهاب است.سی‌تی‌اسکن و ام‌آر‌آی برای همه سردردها یا همه موارد سینوزیت لازم نیستند. در سینوزیت حاد بدون عارضه، معمولاً تصویربرداری روتین توصیه نمی‌شود؛ نیاز به بررسی بیشتر به یافته‌های معاینه و شرایط بیمار بستگی دارد.
سردرد سینوسی چقدر طول می‌کشد؟
مدت درد به علت آن و روند بیماری بستگی دارد و نمی‌توان برای همه افراد زمان یکسانی تعیین کرد. اگر علائم بینی و صورت بیش از ۱۰ روز بدون بهبود ادامه داشته باشند، یا پس از بهتر شدن دوباره تشدید شوند، ارزیابی پزشک لازم است. گذشتن از ۱۰ روز به معنی سینوزیت مزمن نیست. برای مطرح شدن سینوزیت مزمن، معمولاً علائم باید دست‌کم ۱۲ هفته ادامه داشته باشند و شواهد التهاب نیز تأیید شود. سردرد طولانی‌مدت به‌تنهایی این تشخیص را ثابت نمی‌کند.
چه زمانی سردرد نیاز به مراجعه فوری دارد؟
سردرد ناگهانی و بسیار شدید را به حساب سینوزیت نگذارید. در صورت همراهی سردرد با هرکدام از موارد زیر، ارزیابی اورژانسی لازم است:
- ضعف یا بی‌حسی جدید در صورت یا اندام‌ها؛
- اختلال گفتار، گیجی یا کاهش سطح هوشیاری؛
- تشنج یا از دست دادن بینایی؛
- تب بالا همراه با سفتی گردن.
این نشانه‌ها می‌توانند علت‌هایی غیر از بیماری سینوس داشته باشند و نباید برای نوبت معمول مطب منتظر ماند.
سردرد همراه با تورم اطراف چشم، دوبینی یا تغییر جدید بینایی نیز نیازمند بررسی فوری است. همچنین اگر درد شدید است، علائم پس از بهبود دوباره بدتر شده‌اند یا تب چند روز ادامه دارد، مراجعه پزشکی را به تعویق نیندازید.
درمان سردرد سینوسی چگونه انتخاب می‌شود؟
برای درمان سردرد سینوسی، ابتدا باید مشخص شود درد واقعاً از التهاب سینوس‌هاست یا علت دیگری مانند میگرن دارد. اگر علت درد سینوزیت باشد، هدف درمان کاهش درد، گرفتگی بینی و التهاب است.
- برای کاهش درد: استراحت، نوشیدن مایعات کافی و گذاشتن کمپرس گرم روی بینی و پیشانی ممکن است کمک‌کننده باشد. برای انتخاب مسکن مناسب، از پزشک یا داروساز راهنمایی بگیرید.
- برای کاهش گرفتگی و ترشحات: اسپری سالین آماده، یعنی محلول آب‌نمک مخصوص بینی، ممکن است به پاک شدن ترشحات و کاهش گرفتگی کمک کند.
- برای کنترل التهاب: پزشک در صورت نیاز اسپری کورتونی بینی تجویز می‌کند. این دارو با اسپری‌هایی که گرفتگی بینی را سریع برطرف می‌کنند متفاوت است.
- برای درمان عفونت باکتریایی در موارد لازم: ممکن است پزشک آنتی‌بیوتیک تجویز کند؛ اما بسیاری از عفونت‌های سینوسی بدون آن بهتر می‌شوند و نباید خودسرانه آنتی‌بیوتیک مصرف کرد.
اگر علت سردرد میگرن باشد، به درمان مخصوص میگرن نیاز دارید؛ آنتی‌بیوتیک آن را درمان نمی‌کند.
اگر درد شدید است، علائم بیش از ۱۰ روز بدون بهبود ادامه دارند یا پس از بهتر شدن دوباره بدتر شده‌اند، برای بررسی علت مراجعه کنید. توضیحات بیشتر درباره درمان بیماری زمینه‌ای را در مطلب «درمان سینوزیت» بخوانید.
آیا سردرد سینوسی به جراحی نیاز دارد؟
سردرد به‌تنهایی دلیل انجام جراحی سینوس نیست. حتی طول کشیدن درد برای چند ماه یا وجود تغییرات در سی‌تی‌اسکن، به‌تنهایی ضرورت عمل را نشان نمی‌دهد. جراحی در بعضی بیماران مبتلا به بیماری تأییدشده سینوس مطرح می‌شود؛ تصمیم‌گیری به علائم، ویژگی‌های بیماری، تأثیر آن بر زندگی و درمان‌های قبلی بستگی دارد. پیش از عمل باید درباره نتیجه مورد انتظار و احتمال نیاز به درمان و پیگیری طولانی‌مدت صحبت شود. اگر بخشی از سردرد ناشی از میگرن باشد، نمی‌توان انتظار داشت جراحی سینوس آن بخش از درد را برطرف کند. برای شناخت خود روش جراحی، صفحه جراحی آندوسکوپی سینوس را مطالعه کنید.
برای سردرد سینوسی به چه پزشکی مراجعه کنیم؟
اگر سردرد با گرفتگی پایدار بینی، ترشحات یا کاهش بویایی همراه است، متخصص گوش، حلق و بینی می‌تواند احتمال بیماری سینوسی را بررسی کند. اگر حمله‌های سردرد با تهوع، حساسیت به نور و صدا همراه‌اند، یا بررسی سینوس‌ها علت درد را توضیح نمی‌دهد، ارزیابی متخصص مغز و اعصاب یا پزشک فعال در حوزه سردرد نیز اهمیت دارد. گاهی همکاری هر دو تخصص لازم است. برای ارزیابی علائم بینی و سینوس در مطب دکتر سید رضا سید محمد دولابی در تهران، قیطریه، می‌توانید با شماره ۰۹۰۱۷۰۱۶۶۸۲ تماس بگیرید.
جمع‌بندی
درد پیشانی، گونه یا اطراف چشم همیشه به معنی سینوزیت نیست. برای تشخیص سردرد سینوسی باید علائم همراه، معاینه و ارتباط درد با بیماری سینوس بررسی شوند. میگرن نیز ممکن است با گرفتگی یا آبریزش بینی همراه باشد؛ بنابراین انتخاب درمان مناسب از تشخیص درست شروع می‌شود، نه از مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک یا تصمیم زودهنگام برای جراحی.
دیدگاه خود را ثبت کنید
تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟در گفتگو ها شرکت کنید.