سرگیجه بعد از عمل بینی یکی از شکایت‌های نسبتاً شایع در روزهای اول بعد از جراحی است. بسیاری از بیماران بعد از رینوپلاستی یا جراحی‌های ترمیمی بینی ممکن است احساس کنند که تعادل‌شان به‌هم خورده، سرشان سبک شده، یا هنگام بلند شدن از جا دچار چرخش محیط یا سیاهی رفتن چشم می‌شوند.

در اغلب موارد، این وضعیت موقتی است و به دلیل اثر داروی بیهوشی، کم‌آبی بدن، افت فشار خون یا مصرف داروهای مسکن ایجاد می‌شود. با این حال، گاهی سرگیجه می‌تواند نشانه‌ای از یک مشکل مهم‌تر باشد و باید توسط جراح بینی بررسی شود.

در این مقاله، علت‌های سرگیجه بعد از عمل بینی، اقدامات فوری، راه‌های درمان و زمان مراجعه به پزشک را به‌طور کامل بررسی می‌کنیم.

سرگیجه بعد از عمل بینی چیست؟

سرگیجه بعد از جراحی بینی می‌تواند به شکل‌های مختلفی بروز کند. بعضی بیماران از سبکی سر شکایت دارند، بعضی دیگر عدم تعادل حس می‌کنند و برخی هم احساس می‌کنند که محیط دور سرشان می‌چرخد. این حالت ممکن است چند ساعت تا چند روز بعد از عمل دیده شود.

در بیشتر موارد، سرگیجه به‌تنهایی خطرناک نیست، اما اگر با علائمی مثل خونریزی شدید، تنگی نفس، تهوع شدید، غش یا ضعف شدید همراه شود، باید جدی گرفته شود. به همین دلیل، آگاهی از علت‌های احتمالی و نحوه برخورد با این وضعیت برای بیمار اهمیت زیادی دارد.

علت سرگیجه بعد از عمل بینی چیست؟

علت سرگیجه بعد از عمل بینی می‌تواند چندعاملی باشد. مهم‌ترین دلایل عبارت‌اند از:

1) اثر داروی بیهوشی

بعد از جراحی، بدن هنوز در حال دفع داروهای بیهوشی است. این داروها می‌توانند باعث:

• خواب‌آلودگی;
• گیجی;
• کاهش تمرکز;
• عدم تعادل;
• احساس سبکی سر;

شوند. این نوع سرگیجه معمولاً طی چند ساعت تا یک روز کاهش می‌یابد.

2) افت فشار خون

یکی از شایع‌ترین علل سرگیجه بعد از عمل بینی، افت فشار خون است. این وضعیت ممکن است به دلیل:

• کم‌آبی بدن;
• ناشتا بودن;
• خونریزی خفیف;
• بلند شدن ناگهانی;
• مصرف داروهای مسکن;

رخ دهد. وقتی فشار خون پایین بیاید، خون‌رسانی به مغز موقتاً کاهش می‌یابد و بیمار دچار سرگیجه می‌شود.

3) کم‌آبی بدن

بعد از عمل، بعضی بیماران به دلیل تهوع، بی‌اشتهایی یا ترس از نوشیدن مایعات، آب کافی مصرف نمی‌کنند. کم‌آبی یکی از عوامل مهم سرگیجه است و می‌تواند با علائمی مثل:

• خشکی دهان;
• ضعف;
• تپش قلب;
• بی‌حالی;

همراه باشد.

4) افت قند خون

اگر بیمار بعد از عمل به اندازه کافی غذا نخورد، قند خون ممکن است پایین بیاید. افت قند خون می‌تواند باعث:

• لرزش;
• تعریق سرد;
• ضعف;
• سرگیجه;
• بی‌قراری;

شود.

5) خونریزی یا کم‌خونی

اگرچه خونریزی شدید بعد از عمل بینی معمول نیست، اما حتی خونریزی خفیف هم در برخی افراد، مخصوصاً کسانی که زمینه کم‌خونی دارند، می‌تواند باعث سرگیجه شود. در چنین مواردی ممکن است بیمار علاوه بر سرگیجه، احساس خستگی و رنگ‌پریدگی هم داشته باشد.

6) اثر داروهای مسکن و آرام‌بخش

برخی داروهایی که بعد از عمل تجویز می‌شوند ممکن است باعث خواب‌آلودگی، منگی یا عدم تعادل شوند. این موضوع مخصوصاً در افرادی که به دارو حساس هستند بیشتر دیده می‌شود.

7) استرس و اضطراب

استرس بعد از عمل، نگرانی درباره نتیجه جراحی یا درد و ناراحتی می‌تواند علائم جسمی مانند سرگیجه ایجاد کند. در بعضی بیماران، اضطراب حتی از علت‌های جسمی هم مهم‌تر می‌شود.

8) مشکلات گوش داخلی یا سرگیجه وضعیتی

در موارد کمتر، ممکن است سرگیجه به دلیل درگیری گوش داخلی یا تحریک سیستم تعادلی بدن باشد. اگر سرگیجه با چرخاندن سر یا تغییر وضعیت بدتر شود، نیاز به بررسی دقیق‌تر توسط پزشک وجود دارد.

آیا سرگیجه بعد از عمل بینی طبیعی است؟

در بسیاری از موارد، بله. سرگیجه خفیف در 24 تا 48 ساعت اول بعد از عمل، به‌ویژه اگر بیمار تازه از بیهوشی خارج شده باشد یا مایعات و غذا کم مصرف کرده باشد، می‌تواند طبیعی باشد.

اما اگر:

• شدید باشد;
• هر روز بدتر شود;
• بیش از چند روز ادامه پیدا کند;
• همراه با خونریزی، استفراغ، تب یا ضعف باشد;

باید حتماً بررسی شود.

اقدامات فوری هنگام سرگیجه بعد از عمل بینی

اگر بعد از عمل بینی دچار سرگیجه شدید، این کارها را فوراً انجام دهید:

1) بنشینید یا دراز بکشید

برای جلوگیری از افتادن، فوراً بنشینید یا دراز بکشید. اگر دراز می‌کشید، سر را کمی بالاتر از بدن نگه دارید.

2) آرام بلند شوید

از جا ناگهانی بلند نشوید. ابتدا چند ثانیه بنشینید، بعد به‌آرامی بایستید.

3) آب بنوشید

اگر تهوع ندارید و پزشک محدودیتی نداده است، آب یا مایعات سبک مصرف کنید. کم‌آبی یکی از علل مهم سرگیجه است.

4) غذای سبک بخورید

اگر می‌توانید، یک غذای سبک و قابل‌هضم بخورید تا افت قند خون جبران شود.

مثلاً:

• سوپ;
• نان نرم;
• میوه نرم;
• بیسکویت ساده.

5) داروها را دقیق طبق دستور مصرف کنید

داروهای مسکن یا آنتی‌بیوتیک را سرخود قطع یا زیاد نکنید. بعضی علائم ممکن است به تنظیم دارو نیاز داشته باشند.

6) رانندگی نکنید

تا زمانی که سرگیجه دارید، رانندگی، فعالیت سنگین یا کارهایی که خطر سقوط دارند انجام ندهید.

7) با پزشک تماس بگیرید

اگر سرگیجه شدید است یا چند بار تکرار می‌شود، باید به جراح خود اطلاع دهید تا علت بررسی شود.

درمان سرگیجه بعد از عمل بینی

درمان به علت اصلی سرگیجه بستگی دارد:

اگر علت بیهوشی باشد

معمولاً با گذشت زمان، استراحت و نوشیدن مایعات بهتر می‌شود.

اگر علت کم‌آبی باشد

• افزایش مصرف مایعات;
• در موارد لازم سرم;
• اصلاح تغذیه;

کمک‌کننده است.

اگر علت افت فشار باشد

پزشک ممکن است توصیه کند:

• آهسته بلند شوید;
• مایعات بیشتر مصرف کنید;
• در صورت نیاز وضعیت دارویی شما را بررسی کند.

اگر علت کم‌خونی باشد

ممکن است نیاز به:

• آزمایش خون;
• بررسی هموگلوبین;
• مکمل آهن;
• پیگیری بیشتر;

وجود داشته باشد.

اگر علت دارویی باشد

ممکن است لازم باشد نوع یا دوز داروها توسط پزشک تنظیم شود.

اگر علت گوش داخلی باشد

بررسی تخصصی گوش و حلق و بینی لازم است و ممکن است درمان‌های اختصاصی‌تری نیاز باشد.

چه علائمی هشدار محسوب می‌شوند؟

در بعضی موارد، سرگیجه بعد از عمل بینی می‌تواند نشانه یک مشکل جدی‌تر باشد. اگر هر کدام از علائم زیر را داشتید، باید سریع با پزشک تماس بگیرید:

• غش یا نزدیک شدن به غش;
• خونریزی زیاد از بینی;
• تنگی نفس;
• درد شدید قفسه سینه;
• استفراغ مکرر;
• تب;
• سردرد شدید غیرعادی;
• ضعف یک‌طرفه بدن;
• تاری دید;
• سرگیجه شدید و مداوم.

چه کسانی بیشتر در معرض سرگیجه بعد از عمل بینی هستند؟

برخی افراد بیشتر از بقیه ممکن است این مشکل را تجربه کنند، از جمله:

• افراد با فشار خون پایین;
• بیماران کم‌خون;
• کسانی که آب کم می‌نوشند;
• افراد حساس به داروهای بیهوشی;
• کسانی که اضطراب زیادی دارند;
• افرادی که سابقه سرگیجه یا مشکلات گوش داخلی دارند.

چگونه می‌توان از سرگیجه بعد از جراحی بینی پیشگیری کرد؟

چند توصیه ساده می‌تواند احتمال بروز سرگیجه را کاهش دهد:

• قبل و بعد از عمل، طبق دستور پزشک تغذیه و استراحت مناسب داشته باشید;
• مایعات کافی بنوشید;
• از بلند شدن ناگهانی خودداری کنید;
• داروها را منظم مصرف کنید;
• اگر سابقه کم‌خونی یا افت فشار دارید، حتماً قبل از عمل به پزشک بگویید;
• در روزهای اول بعد از عمل تنها نمانید.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر سرگیجه:

• شدید باشد;
• بیش از 48 تا 72 ساعت ادامه پیدا کند;
• همراه با خونریزی یا ضعف باشد;
• با تهوع و استفراغ شدید همراه شود;
• رو به بدتر شدن باشد;

باید توسط پزشک معاینه شود.

نقش پزشک متخصص در بررسی این مشکل

پزشک متخصص گوش، حلق و بینی یا جراح بینی می‌تواند با بررسی دقیق علائم، علت سرگیجه را مشخص کند. گاهی مشکل ساده و موقت است، اما گاهی نیاز به معاینه، بررسی فشار خون، آزمایش خون یا ارزیابی گوش داخلی وجود دارد.

در این زمینه، دکتر سید رضا سید محمد دولابی، فلوشیپ جراحی بینی و سینوس (تهران – فرانکفورت)، با شماره نظام پزشکی ۱۳۲۴۷۵، می‌تواند در ارزیابی و درمان مشکلات بعد از عمل بینی به بیماران کمک کند.

ایشان پذیرفته شده امتحان صلاحیت بالینی پزشکان آمریکا (USMLE) هستند و در زمینه جراحی بینی و سینوس تجربه تخصصی دارند.

تماس مستقیم: 09017016682

آدرس مطب: تهران – خیابان قیطریه، روبروی پارک قیطریه، پلاک 81، واحد 4

جمع‌بندی;

سرگیجه بعد از عمل بینی در بیشتر موارد یک مشکل موقت و قابل‌درمان است و معمولاً به علت بیهوشی، کم‌آبی، افت فشار خون، افت قند، داروها یا استرس رخ می‌دهد. با استراحت، مصرف مایعات، تغذیه مناسب و رعایت دستورات پزشک، این حالت اغلب بهتر می‌شود.

با این حال، سرگیجه شدید، مداوم یا همراه با علائم هشدار باید حتماً توسط پزشک بررسی شود.